- ΓΝΩΜΕΣ, ΘΗΒΑ

Οι Φοίνικες, οι Καδμείοι ή Θηβαίοι και η Φοινικική γραφή

 Οι Φοίνικες, οι Καδμείοι ή Θηβαίοι και η Φοινικική γραφή

Το έτος 1255 πριν από το Διόγνητο (= το 1519 π.Χ.), σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό και τους Παυσανία (Βοιωτικά 5, 1 – 10), Ηρόδοτο (Α, 2),  Διόδωρο (βίβλος Μ, Απόσπασμα 3), Απολλόδωρος (Ιστορική βιβλιοθήκη Α, Β, Γ)  κ.α., ήρθαν στην Ελλάδα, στην περιοχή Ωγυγία της Βοιωτίας, κάποιοι μετανάστες Φοίνικες με αρχηγό τον Κάδμο, εξ ου και η ονομασία Καδμείοι, και κτίζουν εκεί την πόλη Καδμεία ή Θήβα.   Έτσι από το 1519 π.Χ. και μέχρι τουλάχιστον το 1200 π.Χ. , όπως δείχνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, στην Ελλάδα υπάρχουνε δυο είδη γραφής, η Πελασγική ή άλλως γραμμική στις ελληνικές περιοχές  (Κνωσό, Μυκήνες κ.α.)  και η Φοινικική στην Καδμεία ή Θήβα.

Η Φοινικική Γραφή, όπως και η Εβραϊκή,  έχει γράμματα μόνο για τα σύμφωνα. Για τα φωνήεντα χρησιμοποιεί μικρά σημάδια (κουκίδες και γραμμούλες), που μπαίνουν πάνω ή κάτω από τα σύμφωνα που έχουν φωνήεν, κάτι ως θα γράφαμε π.χ. στην ελληνική «Κ’Λ’» = ΚΑΛΙ» = ορθογραφικά ΚΑΛΗ ή ΚΑΛΟΙ.  Αν μια λέξη αρχίζει από φωνήεν ή φωνήεντα, όπως π.χ. η λέξη Α-ΒΡΑΑΜ, ΙΕ-ΖΕΚΙΗΛ…, παίρνει στην αρχή της μια κάθετη γραμμή, που λέγεται ΑΛΕΦ, και πάνω από αυτή  μπαίνουν τα ανάλογα σημεία των φωνηέντων. Αν μια λέξη έχει στο θέμα της μακρό φωνήεν (δυο συνεχόμενα αα, εε..), όπως π.χ. η λέξη ΑΒΡ-ΑΑ-Μ,  μπαίνει εκεί ένα ανάλογο γράμμα που πάνω του μπαίνει το ανάλογο σημείο του φωνήεντος.  Τα σημεία των φωνηέντων δεν φαίνονται σήμερα σε πολλές φοινικικές πινακίδες είτε γιατί τα έχει σβήσει ο χρόνος είτε γιατί έχουν παραληφθεί για λόγους συντομογραφίας, κάτι όπως γίνεται στην Ελληνική με τα: πρβ, π.Χ., π.χ., κλπ, κοκε, βλ.

Η Φοινικική γραφή δεν έχει κεφαλαία και μικρά γράμματα, δεν έχει ομόηχα γράμματα και ορθογραφικά σημεία (τονικό σημάδι, απόστροφος κλπ), άρα είναι μια πρωτόγονη φθογγική και μόνο γραφή.

 Στη φοινικική γραφή οι λέξεις  γράφονται σε γραμμές από δεξιά προς αριστερά, δηλαδή ίδια με την αιγυπτιακή και αντίθετα ως προς την ελληνική και στο φοινικικό αλφάβητο υπάρχουν γράμματα και για τα συμπλέγματα μπ, γκ/νκ, ντ, κς, καθώς και για τα μακρά  δυο: αα, οο, ιι, που λέγονται μακρα φωνηέντα. Τα γράμματα στη φοινικική γραφή, όπως και στην αιγυπτιακή, έχουν το όνομα και το σχήμα ενός ζώου ή πράγματος, εκείνου που φανερώνουν  οι πρότυπες λέξεις τους στο φοινικικό αλφάβητο: Alef  = κεφαλή βοδιού, beth   = οικία, gimel   = καμήλα, daleth = θύρα, βαβ   = καρφί, ζαγιν   = όπλο, χεθ   = περίβολος, τεθ   = φράκτης, ιοντ   = χείρα, καφ   = παλάμη, λαμεντ   = βούκεντρο (μαστίγιο), μεμ   = ύδωρ, νουν   = ιχθύς ή φίδι,  αγιν   = μάτι, πε   = στόμα ρες   = κεφάλι, σιμ   = δόντι.   Απλώς στη φοινικική γραφή τα γράμματα δεν είναι πιστές ή απλές εικόνες  ζώων ή πραγμάτων, όπως συμβαίνει στην αιγυπτιακή γραφή, αλλά το γραμμικό ιδεογράφημά τους.

 Η ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

Μετά το 1200 π.Χ. (εποχή τρωικού πολέμου – Καθόδου Δωριέων), όπως φανερώνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα, οι ελληνικές πόλεις – κράτη άρχισαν να καταργούν την Πελασγική (Γραμμική) Γραφή και να επινοούν καθιερώνουν μια νέα γραφή, τη σημερινή Αλφαβητική Ελληνική Γραφή, αφού οι πινακίδες που έχουν βρεθεί με γραμμική γραφή  χρονολογούνται μέχρι το 1200 π.Χ. και οι πινακίδες με το σημερινή γραφή ήδη από το 900 π.Χ.

Στη νέα ελληνική γραφή υπήρχαν και υπάρχουν γράμματα για όλους τους φθόγγους, σύμφωνα και φωνήεντα, καθώς και κάποια ομόηχα, τα: Υ = Ι = ΕΙ = Η…., που χρησιμοποιούνται με κανόνες για υπόδειξη της ετυμολογίας ( μέρους λόγου, τύπου κλπ) των λέξεων, ώστε έτσι να έχουμε βοήθεια και στην κατανόησή τους και στη διάκριση των ομοήχων, πρβ π.χ.: ΚΑΛΗ & ΚΑΛΕΙ & ΚΑΛΟΙ, ΛΙΡΑ & ΛΥΡΑ…..

Η νέα (Αλφαβητική) Ελληνική Γραφή μέχρι να τελειοποιηθεί έφτασε και μέχρι των ημερών μας. Αρχικά δεν υπήρχε το αυτό αλφάβητο και οι αυτοί κανόνες χρήσης των ομόηχων γραμμάτων  σε όλες τις ελληνικές φυλές, αλλά κάθε μια από αυτές είχε τα δικά της. Για παράδειγμα εκεί που οι Ίωνες έβαζαν το γράμμα Η αντί του Ι στον πληθυντικό των αρσενικών, οι άλλοι έβαζαν το ΕΙ: ΙΠΠΗΣ (Ιωνικά) = ΙΠΠΕΙΣ (δωρικά). Αλφάβητο Αττικής:   Α = α, Λ = γ, L = λ, R = ρ,  S = ι, Ι = ζ, ΟΥ = u, Π = π… Αλφάβητο Γόρτυνας: Α = α, Γ = λ, Λ = γ, Ρ = ρ,  S = i, Ι = ζ, V = oυ, C = π..

Τον 5ο/4ο  αι. π.Χ. οι ελληνικές πόλεις-κράτη, μαζί σ’ αυτές και η Θήβα, καταργούν τα φυλετικά τους αλφάβητα και καθιερώνουν  κοινό με βάση το Ιωνικό και κοινούς κανόνες ορθογραφίας για τα ομόηχα γράμματα που επιλέγηκαν.

Επί Αλεξανδρινής περιόδου επινοήθηκαν τα ορθογραφικά σημεία (= τα πνεύματα, τα τονικά σημάδια, τα διαλυτικά κλπ), τα οποία αναμορφώθηκαν πριν από λίγα χρόνια από τους δημοτικιστές, οι οποίοι από τη μια κατάργησαν τα πνεύματα, την υπογεγραμμένη και τα τονικά σημεία και από την άλλη επινόησαν το μονοσημαδιακό σύστημα τονισμού .

Επί Βυζαντινής Περιόδου επινοήθηκαν τα Κεφαλαία και μικρά γράμματα: Α(α), Β(β), Γ(γ)….. για διάκριση των προτάσεων μεταξύ τους, καθώς και των κυρίων ονομάτων από τα κοινά και τις κοινές λέξεις, πρβ π.χ. αγαθή & Αγαθή, κόκκινος & Κόκκινος…

Σημειώνεται επίσης  ότι αρχικά στην ελληνική γραφή οι λέξεις γράφονταν χωρίς κενό μεταξύ τους και βουστροφηδόν. Μετά οι λέξεις γράφονταν από δεξιά προς αριστερά (δηλαδή αντίθετα με τη φοινικική) και με κενό μεταξύ των λέξεων. Επομένως η Ελληνική Γραφή δεν είναι δημιούργημα της στιγμής ή κάτι το ξενόφερτο, αλλά ένα διαχρονικό δημιούργημα των ανθρώπων των γραμμάτων της Ελλάδας.

4. Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙΚΟ ΨΕΜΑ

Ο Αισχύλος (Προμηθεύς 460) αναφέρει ότι σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία τα γράμματα είναι έργο του Θεού του Προμηθέα: « (Ο Προμηθεύς) εξηυρον αυτοις γραμμάτων τε συνθέσεις», κάτι σωστό, γιατί ο θεός Προμηθέας είναι η θεία Πρόνοια, η Θεία Φώτιση του  αρχαίου ελληνικού Πανθέου  και η γλώσσα και τα γράμματα (η γραφή) είναι αποτέλεσμα της γραμματικής και γλωσσικής ικανότητας που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο.

Ο Πλάτωνας (Φαίδρος 274 – 275 και Φίληβος 18 c ) αναφέρει ότι, σύμφωνα με ένα μύθο που άκουσε να λένε στην πόλη Ναύκρατις της Άνω Αιγύπτου, αυτός  που πρώτος ανακάλυψε τους αριθμούς, την γεωμετρία,  την αστρονομία και επί πλέον τα γράμματα είναι ο Θεός Θευ, κάτι που πιθανόν να είναι σωστό, γιατί  άλλο το ελληνικό και άλλο το αιγυπτιακό αλφάβητο. Έπειτα  ο αιγυπτιακός θεός «Θευ» είναι κάτι ως και ο ελληνικός θεός Προμηθέας.

Ο Ηρόδοτος  (Ε 57 – 59) αναφέρει ότι επειδή  στην Ελληνική Γραφή υπάρχουν πολλά γράμματα που είναι όμοια με τα φοινικικά (δεν λέει ποια είναι αυτά) και επειδή λέγεται ότι οι Φοίνικες είναι αυτοί που ανακάλυψαν τα γράμματα, υποθέτω («ως εμεοι δοκεί») ότι οι Έλληνες αρχικά δεν είχαν γραφή και μετά χρησιμοποίησαν αυτούσιο το φοινικικό αλφάβητο. Στη συνέχεια, επειδή άλλαξε η φωνή τους, το μεταρρύθμισαν προκειμένου να ταιριάξει στη γλώσσα τους και τα γράμματα που προστέθηκαν ονομάσθηκαν ιωνικά, επειδή οι Ίωνες των Ελλήνων θα ήταν αυτοί που παρέλαβαν το αλφάβητο από τους Φοίνικες και  στη συνέχεια το μεταρρύθμισαν,  και τα άλλα φοινικικά, επειδή είναι φοινικικής επινόησης.

«Οι δε Γεφυραίοι, οι οποίοι ήσαν οι Φονιάδες του Ίππαρχου, καθώς λένε αυτοί ήσαν από την Ερέτριαν, όμως, όπως εγώ υπολογίζω, αυτοί ήσαν Φοίνικες που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο από τη Φοινίκη και κατοίκησαν στη χώρα που τώρα λέγεται  Βοιωτία λαμβάνοντας ως μερίδιο την Τανάγρα. Από εκεί οι Γεφυραίοι διώχθηκαν από τους Βοιωτούς και κατέφυγαν στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι τους δέχθηκαν ως πολίτες  με περιορισμούς, επειδή έκαναν πολλά αξιόποινα πράγματα που το ακατανόμαστότους δεν μου επιτρέπει να τα πω. Οι Φοίνικες δε αυτοί, αυτοί που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο και μέρος τους ήσαν οι Γεφυραίοι, πολλά και διάφορα μέρη κατοικήσαντες  σ’  αυτήν την χώρα (την Βοιωτία), εισήγαγαν και   την διδασκαλία στους Έλληνες και μάλιστα τα γράμματα, που δεν ήταν πριν γνωστά   τους, νομίζω, αφού οι Φοίνικες λέγεται  ότι είναι αυτοί που ανακάλυψαν τα γράμματα και οι Έλληνες  στον χρόνο συγχρόνως με την αλλαγή της γλώσσας (της φωνής) μετέβαλαν και την διάταξη των γραμμάτων («τον ρυθμόν»).  Διαβιούντες τότε οι Ίωνες με τους Γεφυραίους παρέλαβαν από αυτούς τα γράμματα  και λίγα  απ’ αυτά τα μεταρρύθμισαν και ως απ’ αυτό, και δικαίως, τα μεταρρυθμισμένα,  τα ονόμασαν Ιωνικά, μια και ήταν δικής τους εφεύρεσης και τα υπόλοιπα Φοινικικά ως εισαγωγής από  τους Φοίνικες…. ….  Εγώ ο ίδιος είδα Καδμήϊα γράμματα στο ιερό του Απόλλωνα του Ισμηνίου στη Θήβα της Βοιωτίας σε επιγραφές που στηρίζονταν σε τρίποδες, πολλά από τα οποία ήσαν όμοια με τα Ιωνικά….» (Ηρόδοτος, Tερψιχόρη 57 – 5)

 Ωστόσο τα ως άνω λεγόμενα του Ηρόδοτου είναι ένας λανθασμένος υπολογισμός, γιατί :

1) Ο Διόδωρος Σικελιώτης (3,67,  5 – 57 και 5, 75), επικαλούμενος έναν αρχαιότερό του ιστορικό, τον Διονύσιο Σκυτέα, αναφέρει ότι δεν είναι αληθές ότι οι Φοίνικες εφεύραν τα γράμματα. Αυτό είναι έργο των Πελασγών (οι πρόγονοι των Ελλήνων, βλέπε Ηρόδοτος Α, 57- 58) και οι Φοίνικες  απλώς άλλαξαν το σχήμα τους, πρβ:

«Σε εκείνους που λένε πως οι Σύριοι είναι οι εφευρέτες των γραμμάτων, πως οι Φοίνικες  τα έμαθαν από εκείνους  και τα παρέδωσαν στους Έλληνες  και πως αυτοί οι Φοίνικες ήταν εκείνοι που έπλευσαν με τον Κάδμο στην Ευρώπη και πως γι αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά, οι Έλληνες απαντούν ότι οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες, αλλά οι Πελασγοί και  γι αυτό αρχικά τα γράμματα ονομάζονταν Πελασγικά. Με Πελασγικά γράμματα έγραψαν ο μουσικός, μυθογράφος και ιστορικός Λίνος, ο Ορφέας και οι τραγουδοποιοί Προποντίδης, ο δάσκαλος του Ομήρου, και Θυμοίτης.  Μετά έγινε κατακλυσμός στην Ελλάδα και εκτός του ότι χάθηκαν πολλοί άνθρωποι χάθηκαν και τα γραπτά μνημεία και έτσι  βρήκαν την ευκαιρία οι Αιγύπτιοι και ιδιοποιήθηκαν όλα τα περί αστρονομίας και οι Φοίνικες τα γράμματα. Μετά από πολλές γενιές  ήρθε στη Ελλάδα ο Κάδμος με Φοίνικες και  έφερε τα Πελασγικά γράμματα με αλλαγμένο σχήμα και τα γράμματα αυτά ονομάσθηκαν Φοινικικά. Ωστόσο οι Φοίνικες δεν ήταν οι αρχικοί εφευρέτες, αλλά οι Πελασγοί. Το μόνο που έκαναν οι Φοίνικες ήταν να αλλάξουν τη μορφή των γραμμάτων και, καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων τα χρησιμοποίησε αυτό το είδος των γραμμάτων, γι αυτό τους δόθηκε η ονομασία Φοινικικά…». (Διόδωρος Σικελιώτης 3,67,  5 – 57 και 5, 75),

2)  Τα αρχαιολογικά ευρήματα φανερώνουν ότι οι Έλληνες είχαν αρχικά γραφή, τη γραφή που ο Διόδωρος (3, 67 και  5, 57-74) ονομάζει Πελασγικά γράμματα και ο Εβανς Γραμμική γραφή.

3) Η διαφορά που υπάρχει μεταξύ ελληνικού και φοινικικού αλφάβητου δεν οφείλεται στο ότι η Ελληνική Γλώσσα έχει άλλους φθόγγους από ό,τι έχει η Φοινικική,  όπως νομίζει ο Ηρόδοτος, αλλά στο ότι η Ελληνική Γραφή έχει διαφορετικό μηχανισμό γραφής και ως εξ αυτού και διαφορετική ποσότητα γραμμάτων απ΄ ότι έχει η Φοινικική, κάτι που δεν αντιλαμβάνεται ο Ηρόδοτος.

4) Η γλώσσα άλλαζε και αλλάζει κατά καιρούς, όμως η αλλαγή αυτή δεν γίνεται στην ποσότητα των φθόγγων, αυτό είναι κάτι σταθερό, παρά μόνο στις φθογγικές συνθέσεις των λέξεων. Οι λέξεις αλλάζουν με πρόσθεση, αφαίρεση, μετακίνηση και συγγενική αλλαγή φθόγγου, πρβ π.χ.: παιδί(ον), (Β)ενετία > Ενετία,  μελίτια > μέλισσα, ήρθα – ήλθε… Αυτό είναι και η αιτία που δεν γίνεται  κατά καιρούς και μεταρρύθμιση του αλφαβήτου. Αν οι Έλληνες είχαν αλλάξει το φοινικικό αλφάβητο, επειδή  άλλαξαν οι φθόγγοι της γλώσσας τους, η Ελληνική γραφή θα είχε διαφορετικό αριθμό φθόγγων από ό,τι η Φοινικική, όμως και οι δυο έχουν τον αυτόν αριθμό. Η διαφορά είναι μόνο στο σύστημα γραφής.

5) Είναι γεγονός ότι πολλοί λαοί αντέγραψαν τη φοινικική γραφή, όπως οι Εβραίοι , οι Χαναναίοι κ.α., και γι αυτό λέγεται ότι οι Φοίνικες επινόησαν το αλφάβητο. Ωστόσο αυτό δε σημαίνει και ότι το ίδιο έκαναν και οι Έλληνες.   Αν οι Έλληνες είχαν πάρει τη γραφή από τους Φοίνικες, η ελληνική και η φοινικική γραφή θα είχαν ίδιο μηχανισμό γραφής και ίδια ποσότητα και είδος γραμμάτων, ενώ δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

Η ΚΑΔΜΕΙΑ Ή ΘΗΒΑ

===============

ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ (ΜΑΚΗ) ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

(Επίτιμου Δ/ντη Υπ. Πολιτισμού, Προέδρου Κρητών και Φίλων Κρήτης Αγίας Παρασκευής)

Φωτογραφία από  Άγαλμα του Επαμεινώνδα 

Αφήστε μια απάντηση