- ΘΗΒΑ, ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙΔΑ

Θήβα:Αυτοψία στο δίκτυο σεισμογράφων που παρακολουθεί τα ρήγματα

Εναν δύσκολο γρίφο καλούνται να λύσουν οι σεισμολόγοι, καθώς το φαινόμενο χαρακτηρίζεται πρωτόγνωρο – Οι κάτοικοι είναι ανήσυχοι από τους συνεχόμενους σεισμούς και κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν  προμηνύεται κάτι επικίνδυνο για το μέλλον – Αυτοψία στο δίκτυο σεισμογράφων που παρακολουθεί τα ρήγματα

Όταν πριν από περίπου τρεις εβδομάδες ξεκίνησε να χορεύει το έδαφος ακριβώς κάτω από τη Θήβα οι μόνοι που δεν αιφνιδιάστηκαν, αλλά ανησύχησαν πραγματικά, ήταν οι κάτοικοι της πόλης. Γιατί ξύπνησαν μνήμες.

Οι καλοκαιρινές δονήσεις ήρθαν να προστεθούν σε ένα ακόμη σμήνος σεισμών που είχε πλήξει την περιοχή από τον περασμένο Δεκέμβριο μέχρι και τις αρχές του έτους. Τότε, το επίκεντρο ήταν ανατολικά και βορειοανατολικά, έξω από την πόλη. Αυτή τη φορά τα επίκεντρα όλων των δονήσεων είναι ακριβώς κάτω από τα υπόγεια των σπιτιών, σε βάθος, βεβαίως, περίπου 10 χιλιομέτρων. Πρόκειται για δύο ξεχωριστά ρήγματα, παράλληλα, με μέτωπο προς Βορρά (κλίνουν από τον Νότο προς τον Βορρά), που ενεργοποιήθηκαν σε δύο διαφορετικούς, αλλά κοντινούς χρόνους.

Σύμφωνα με τον κ. Χρήστο Ευαγγελίδη, υπεύθυνο του Σεισμολογικού Δικτύου στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τα συγκεκριμένα ρήγματα δεν έχουν μεγάλο μήκος και ως εκ τούτου δεν εμπνέουν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς το σεισμικό τους δυναμικό είναι της τάξης των 4 Ρίχτερ. Τα οποία, βέβαια, γίνονται ιδιαίτερα αισθητά, καθώς εκδηλώνονται στην κυριολεξία στα πόδια των κατοίκων της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών έσπευσαν επιτόπου και εγκατέστησαν δίκτυο φορητών σεισμογράφων.

seismikes_doniseis_seismografos
Ο κ. Χρήστος Ευαγγελίδης εξηγεί τη λειτουργία του φορητού σεισμογράφου που έχει τοποθετηθεί στην Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (Μαζαράκι)

«Τοποθετήσαμε τις συσκευές για να βλέπουμε συνεχώς τα επίκεντρα, πώς εξελίσσεται χρονικά και χωρικά η ακολουθία, ώστε να μπορούμε έγκαιρα να βγάλουμε συμπεράσματα», μας επεσήμανε ο κ. Ευαγγελίδης. Στην ερώτηση του «ΘΕΜΑτος» αν αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο είναι η πυκνότητα των σεισμών, σημείωσε ότι τους επιστήμονες τούς ενδιαφέρει «αν υπάρξει αλλαγή στα επίκεντρα, αν δούμε να μετακινούνται έξω από τα μέχρι σήμερα όριά τους». Ειδικά για το… νεοφερμένο της παρέας, καθώς το ρήγμα που βρίσκεται κάτω από τη Θήβα δεν ήταν γνωστό (χαρτογραφημένο), δεδομένου ότι δεν έχει επιφανειακή προβολή.

Στον χάρτη που δημοσιεύει σήμερα το «ΘΕΜΑ» αποτυπώνονται τα επίκεντρα των σεισμικών δονήσεων και οι θέσεις των φορητών σεισμογράφων σε σχέση με την πόλη της Θήβας. Οι μαύρες βούλες είναι τα επίκεντρα του περασμένου χειμώνα, ενώ με μπλε χρώμα είναι οι πρόσφατες δονήσεις, οι οποίες στις 22 Ιουλίου είχαν φτάσει στις 475!

seismikes_doniseis_map
Χάρτης με τα επίκεντρα των σεισμών και τις θέσεις των φορητών σεισμογράφων. Οι μαύρες βούλες είναι τα επίκεντρα του περασμένου χειμώνα, ενώ με μπλε χρώμα είναι οι πρόσφατες δονήσεις

Τον Ιούλιο του 2020, με αφορμή άλλο συμβάν, είχε τοποθετηθεί στο κέντρο της πόλης ο πρώτος φορητός σεισμογράφος, ενώ μετά το νέο σμήνος σεισμών τοποθετήθηκαν άλλοι τρεις, οι θέσεις των οποίων αποτυπώνονται με τα κόκκινα τρίγωνα. Στην κοινότητα Υπατο, βορειοανατολικά, στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (Μαζαράκι), βορειοδυτικά, και κοντά στα Βάγια, δυτικά, στην Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού. «Το ρήγμα κλίνει προς Βορρά, είναι παράλληλο με το ρήγμα που είχε δώσει σεισμική δραστηριότητα στις αρχές της χρονιάς. Τώρα έχει ενεργοποιηθεί αυτό και το παρακολουθούμε», μας εξήγησε ο κ. Ευαγγελίδης.

Στην Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (Μαζαράκι) έχει τοποθετηθεί φορητός σεισμογράφος αλλά και επιταχυνσιόμετρο (εικόνα 2). Και οι δύο συσκευές δίνουν αναφορά σε πραγματικό χρόνο μέσω δικτύων κινητής τηλεφωνίας και συστημάτων γεωγραφικού προσδιορισμού θέσης (GPS). Σε ό,τι αφορά τον σεισμογράφο, η αναλογική συσκευή καταγράφει συνεχώς την εδαφική κίνηση και μεταφέρει το σήμα στον ψηφιοποιητή όπου γίνεται τοπική καταγραφή, ενώ ταυτόχρονα ξεκινά και η μετάδοση των δεδομένων στα κεντρικά του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Και οι δύο συσκευές γράφουν σε τρία κανάλια: οριζόντια από Βορρά προς Νότο και από Δύση σε Ανατολή και κάθετα, ώστε να πιάνουν όλα τα είδη σεισμικών κυμάτων. Είναι σημαντικό το φορητό δίκτυο να τοποθετείται σε βραχώδεις περιοχές, καθώς δεν σημειώνεται ούτε απόσβεση, ούτε και ενίσχυση των σεισμικών κυμάτων.

Γιάννης Αντύπας

Protothema.gr